Een vraag aan de Dalai Lama

UPDATE 26 MAART 2014: Een videoverslag van de lezing en vragenronde is gepubliceerd op YouTube. Ga naar het einde van deze post voor het filmpje. Lees ook een verslag van de bijeenkomst op de officiële website van de Dalai Lama. Ik word genoemd in de laatste alinea’s.

 

Toen ik hoorde dat de Dalai Lama een bezoek zou brengen aan Kyoto Seika University, besloot ik direct om te gaan. Hoe vaak in je leven krijg je de kans om een lezing mee te maken van zo iemand? Bij het International Office vertelden ze me dat ik in de hal van het hoofdgebouw een inschrijfkaart kon vinden. “Er staat rechts op het papier een vak waar je een vraag kan opschrijven voor Zijne Heiligheid.”

Ik hoefde niet zo heel lang na te denken over een vraag. Wie mij kent, weet dat ik nogal rusteloos van aard ben. Vanaf de laatste jaren van de middelbare school heb ik om de paar jaar naar een ander continent gehopt, verschillende opleidingen voltooid en allerlei baantjes gehad. Telkens als ik een bestemming had bereikt, had ik de volgende alweer in gedachten – en dat is nog steeds zo.

Het is een ambitieuze stem in mij die dat voortstuwt. Toegegeven, zonder die stem was ik waarschijnlijk niet in Japan beland. Het is een stem die ervoor zorgt dat ik ‘ondanks alles’ (twijfel, praktische bezwaren, zuivere statistiek) ergens voor ga. Aan de andere kant is het een zeurend, irritant geluid dat er soms voor zorgt dat je nachtrust met een paar uur ingekort wordt en dat je overdag het gevoel kan geven dat je teveel koffie hebt gedronken.

Ik schreef dus het volgende op mijn inschrijfkaart: “Ik heb het gevoel dat mijn ambitie me zowel helpt als niet helpt. Het zorgt ervoor dat ik dingen bereik die ik anders niet voor mogelijk had gehouden, maar het zorgt er ook voor dat ik me rusteloos voel en ik vind het moeilijk om tevreden te zijn. Hoe ga ik om met mijn ambitie?”

Een paar weken geleden kreeg ik een telefoontje van de organisatie: of ik mijn vraag persoonlijk aan Zijne Heiligheid zou willen stellen. Geweldig, wat een kans! In een voorbereidend gesprek op de universiteit werd me uitgelegd wat precies van me verwacht werd. Langzamerhand werd ik steeds zenuwachtiger. Mijn vraag deed me ineens heel banaal aan – als iets wat je zou kunnen vinden in een Amerikaans zelfhulpboek.

Op de dag zelf werd die nervositeit nog eens met een factor tien verhoogd: bij aankomst op de universiteit werd me pas echt duidelijk wat een big deal het allemaal was. De andere vragenstellers en ik werden door een dame met headset-en-clipboard nogmaals gebrieft en naar onze zitplaatsen voorin de zaal geleid. Toen ik een blik over mijn schouder wierp zag ik zeker vijf TV-camera’s en een bende fotografen. De vriendelijke (ik meen Amerikaanse) tolk kwam nog even langs om kennis te maken en zei: “Neem de tijd om je vraag te stellen. Het kan ook best zijn dat hij wil dat je nóg een vraag stelt – hij houdt ervan om met mensen te praten. We moeten een beetje improviseren!” Ze glimlachte er vrolijk bij. Improviseren, wat een nachtmerrie moet dat zijn voor die formele Japanners, dacht ik. Maar vooral hoopte ik geen blackout te krijgen zodra er van mij improvisatie verwacht werd ten overstaan van een wereldberoemde spiritueel leider, een zaal vol toeschouwers en een handvol televisieploegen.

Zodra de Dalai Lama op het podium verscheen toverde hij een glimlach op ieders gezicht. Hij is klein van stuk, maar heeft een enorme positieve aanwezigheid en een permanente uitdrukking van nieuwsgierigheid en vrolijkheid op zijn gezicht. Hij nodigde de directeur en een ander hoog bestuurslid uit om bij hem op de bank te komen zitten. “Anders voel ik me zo eenzaam!” grinnikte hij.

Na de openingsformaliteiten sprak hij ons toe. Hij benadrukte de mogelijkheid en de verantwoordelijkheid van de nieuwe generatie om de 21ste eeuw een tijdperk te maken van vrede. De eeuw van zijn generatie, de 20ste eeuw, was een eeuw van grote vooruitgang, maar ook van immens lijden. Hij haalde het voorbeeld aan van de atoombommen op Nagasaki en Hiroshima. “Niemand wil dat herhalen,” zei hij, maar ook: “Het verleden is het verleden, je kunt het niet veranderen. De 20ste eeuw is voorbij, het is nu alleen nog een herinnering.”

Hij benadrukte verder de gelijkheid van alle mensen: “Ik ben nu de spreker en jullie zijn de luisteraars, maar we zijn dezelfde mensen. Als ik mezelf als bijzonder begin te zien, dan creëert dat een afstand tussen mij en jullie, het isoleert me en daarmee ontstaat angst, woede en haat.” … “Uiteindelijk moeten we leven op deze planeet. Of we het nu leuk vinden of niet, dat moeten we samen doen.”

Als je een beetje zoals ik bent, dan roept het lezen van die zinnen onvermijdelijk een sceptische houding op. De bewoording is te abstract, te vaag – te ver verwijderd van de minder positieve realiteit zoals wij die kennen. Ik vrees dat je me op m’n woord zult moeten geloven als ik zeg dat het anders is als je diezelfde woorden uitgesproken hoort worden door iemand die de verpersoonlijking, de realisatie is van dat abstracte ideaalbeeld.

De Dalai Lama brak abrupt zijn speech af en zei: „Maar nu heb ik genoeg gezegd. Ik ga lekker zitten en antwoord geven op jullie vragen.” Dat was onze cue. We vormden een rij in de ons toegewezen volgorde en stelden ons op voor de microfoon vlak voor het podium. Nummer één stelde zijn vraag en het antwoord duurde zeker een kwartier. Ik begon me op dit moment erop voor te bereiden dat ik misschien de microfoon niet eens zou halen – ik was nummer acht van de negen vragenstellers.

Nummer twee stapte naar voren, een klein, fragiel meisje van negentien. Ik begreep het Japans niet, maar las vandaag in een nieuwsbericht dat ze de Dalai Lama vertelde dat ze geen plezier in het leven had. Halverwege zijn antwoord begon ze te stilletjes te huilen. De monnik gebaarde haar dat ze dichterbij moest komen en ze liep naar de rand van het podium. Ze strekte haar handen naar hem uit, hij trok haar tegen zich aan en hield haar een paar seconden in die omhelzing. De hele zaal was diep ontroerd.

Langzaamaan kwam ik steeds dichter bij de microfoon en uiteindelijk was het dan toch mijn beurt. Op dit punt stond het zweet me in de handen. Ik heb de foto’s nog niet gezien, maar ik denk dat ik er met een gloeiend rood gezicht op sta. Ik stelde mijn vraag, wachtte op de Japanse vertaling en richtte toen mijn blik op de Dalai Lama…

“Het is belangrijk om een onderscheid te maken tussen realistische en niet-realistische ambities.

Jonge mensen zijn vaak van ‘Ik wil dit, ik wil dat.’ Maar uiteindelijk is het niet goed om je teveel te laten leiden door begeerte, teveel in beslag te laten nemen door attachment. Dan maak je impulsieve besluiten en aarzel je om ze daadwerkelijk in gang te zetten. Je voelt je onzeker, omdat je niet echt zeker weet of het wel een realistisch oordeel was. Gebruik je vaardigheden om te analyseren, na te denken, te onderzoeken voordat je een beslissing maakt. Bespreek het met je vrienden, vraag raad aan de mensen om je heen. Dan kun je het besluit nemen en met zelfvertrouwen zeggen: ‘Ik kán dit.’ En ga er dan ook voor.”

En toen, iets ernstiger:

“Ik ben een Boeddhistische monnik, dus ik ben van mening dat ik mijn eigen meester ben. De verantwoordelijkheid ligt altijd op mijn eigen schouders. Dus wat je ook besluit, de verantwoordelijkheid voor je beslissing ligt op jouw schouders.”

Plotseling klaarde zijn gezicht weer op en begon hij te grinniken.

“Where are you from, America?” “- I am from the Netherlands.” “Netherlands! Ah…”

Na afloop werden we gevraagd om namens alle studenten een bos bloemen aan te bieden aan de Dalai Lama. Hij nodigde ons uit op het podium voor een foto. Een blik op mij: “You’re tall! Get behind here. Dutch…” Na afloop schudde hij ons allemaal de hand en we keerden terug naar onze zitplaatsen voor het slotwoord en afscheid.

Eén moment van die dag staat me het sterkst bij.

Toen ik mijn vraag had gesteld en de Dalai Lama zijn antwoord had gegeven, stak de tolk van wal met haar vertaling. Ik bleef netjes voor de microfoon staan zoals mij verteld was. Op een gegeven moment dwaalde mijn blik af naar de Dalai Lama, waarop ik zag dat hij ook naar mij aan het kijken was. Ik kon het niet helpen dat er ineens een enorme grijns op mijn gezicht verscheen – en hij op zijn beurt schoot in de lach. Een vraag stellen aan de Dalai Lama, zijn hand schudden – dat was geweldig. Maar voor mij was het échte hoogtepunt van de dag dat ik een binnenpretje met hem heb gedeeld.


UPDATE 26 MAART 2014: Zie je wel, het is echt gebeurd! Skip naar 52:12 in de video om mijn uitwisseling met de Dalai Lama te zien.

 

Advertisements
Standard

17 thoughts on “Een vraag aan de Dalai Lama

  1. Leo says:

    Marlies. door je verhaal ervaar ik ook een ontroering. Ik herken ook die strijd die je voert m.b.t. je ambitie. We steunen je. Dat weet je en ervaar je hopelijk ook. Ga de weg die je wil gaan. De wijze woorden van de Dalai Lama zullen licht schijnen op je pad.

  2. Regien says:

    Cool! Ik ben trots op je, nichtje! En… Stikjaloers natuurlijk.

    Maar ik zal proberen me niet teveel te laten leiden door begeerte… 😉

  3. Helena says:

    Grappig hoe via jouw contact met de Dalai Lama er mensen ontroerd raken, zoals de spreekwoordelijke steen in het water ….ik ben ook ontroerd. Dank je voor het delen en zo zie je maar weer er is verbondenheid overal en altijd. Liefs Helena

  4. Pingback: Bezinning | Alleen in Kyoto

  5. Dineke says:

    Wat een geweldige ervaring moet dat geweest zijn, en helemaal super dat je het zo met ons deelt!! Leuk ook dat ZH de dalai lama meteen wil weten waar je vandaan komt, toont dat hij nog steeds zo leergierig is als altijd 🙂

    • Hey Dineke, bedankt voor je leuke reactie! De Dalai Lama is inderdaad nog altijd nieuwsgierig naar anderen. Hij was tijdens de introductie voortdurend naar mensen in het publiek aan het zwaaien!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s