Meishi

Wie mij volgt op Facebook, heeft de afgelopen maand of wat veel foto’s voorbij zien komen van mijn lessen Japanse typografie. Ik begin bij deze met een kleine serie posts over deze lessen. Vandaag start ik met een verhaal over waarom ik deze lessen neem, maar verwacht in toekomstige posts ook uitleg over de geschiedenis van Japanse typografie, het proces van letterontwerp en natuurlijk de voortgang van mijn project!

研究 - 34
(De beelden die je in deze post ziet zijn niet door mij gemaakt, ik heb ze verzameld als onderdeel van mijn vooronderzoek. Ik heb ze gevonden in diverse verzamelboeken uit de jaren ’90. De adressen kloppen inmiddels dan ook niet meer.)

Ik wilde in de eerste plaats een les Japanse typografie nemen, omdat wanneer je Nederlands en Japans grafisch ontwerp met elkaar vergelijkt, het schrift ‘t meest in het oog springende verschil is tussen beide. Schrift en taal dicteren in hoge mate hoe een ontwerp eruit gaat zien: zoals je zult merken heeft dat onder andere te maken met compositie, leesrichting en de hoeveelheid tekst die er nodig is om een boodschap over te brengen.

Ik dacht dat ik het gebruikelijke curriculum zou moeten gaan volgen, maar tot mijn verrassing nodigden Torinoumi-sensei (de leraar die de les geeft) en Takahashi-sensei (de afdelingsleider Grafisch Ontwerp)  me uit om met hen om de tafel te gaan zitten en te bespreken op welke manier ik het meest uit de cursus zou halen. Ik vertelde hen over mijn onderzoek. Torinoumi legde op zijn beurt uit dat leerlingen in zijn klas normaal gesproken een lettertype ontwikkelen, maar dat hij betwijfelde dat dit voor mij heel nuttig zou zijn. Immers, het font zou beperkt blijven tot één van de drie soorten lettertekens in Japans schrift – en hoewel ik ongetwijfeld veel zou leren van het ontwikkelen van zo’n font, zou het eindresultaat niet veel bijdragen aan mijn onderzoek.
Takahashi opperde dat het interessant zou zijn om de belettering te ontwerpen van iets waarbij ik niet alleen Japanse tekens zou gebruiken, maar ook Romeinse. Op die manier zou ik juist heel goed kunnen ervaren hoe het ontwerpen anders werkt met verschillende schriften en hoe deze schriften zich tot elkaar verhouden. Hij stelde voor dat ik een meishi (‘visitekaartje’) zou maken en dat vond ik direct een goed idee.

研究 - 32

Meishi zijn in Japan een essentieel onderdeel van sociale interactie. Hoewel het dan met name  gaat over zakelijke interactie – net zoals in Nederland – heeft het gebruik van visitekaartjes uitwisselen in Japan meer gewicht dan bij ons. Het is natuurlijk afhankelijk van waar je werkt en welke positie je hebt binnen het bedrijf, maar in Nederland hebben sommige mensen zelfs geen visitekaartje of ze gebruiken het zeer zelden. In Japan heeft vrijwel iedereen een meishi en is het een vast onderdeel van de professionele kennismaking.

Ik heb me laten vertellen dat dit verschil in benadering te maken heeft met hoe er in culturen wordt omgegaan met het begrip ‘identiteit’. In Nederland is iemand in de eerste plaats een individu – zo heb ik dat in ieder geval altijd ervaren. In Japan is iemands identiteit juist altijd sterk verbonden met die van ‘de groep’ – of het nou gaat om het gezin, een sportclub of een bedrijf. Mensen die behoren tot dezelfde groep als jij, behoren tot de uchi, een term die mooier naar het Engels vertaald kan worden als ‘in-group’ of ‘inner circle’. Soto is het tegenovergestelde: de ‘out-group’ of ‘outer circle’. Spreek je met iemand van de soto, dan verandert je taalgebruik. Dit is een aparte manier van spreken in Japans waarbij je jezelf nederig opstelt en de ander hoog plaatst.

Met het overhandigen van een visitekaartje geef je aan bij welke groep je hoort, waardoor de ander je identiteit kan vaststellen en daarmee weet op welke manier hij of zij zich tot je moet verhouden.
研究 - 13

Waar het in de Nederlandse samenleving als normaal beschouwd wordt dat je bij een kennismaking elkaar een hand geeft, buigen Japanners naar elkaar. Ook bij het overhandigen van het visitekaartje buigen gever en ontvanger. Een meishi wordt in de regel met beide handen aangeboden én geaccepteerd (afhankelijk natuurlijk of mensen tegelijkertijd hun visitekaartje geven of niet). Nonchalant met twee vingers een kaartje op tafel mikken is er dus niet bij.  Je dient een meishi bovendien te bekijken voor je het wegstopt in een case of portemonnee. Het kaartje van iemand anders beschrijven of vouwen is niet acceptabel.

Als je het helemaal goed wilt doen, bekijk dan dit filmpje:

(Waarom die drukke handgebaren en MTV/VH1/Hollywood’s Hottest Stars-achtergrondmuziek? Wakaranai…)

Het concept van een visitekaartje gaf me meteen een houvast in mijn onderzoek. Het gaf me een concrete situatie waarin Nederlanders en Japanners elkaar ontmoeten en geconfronteerd worden met hun culturele achtergronden, met een ontworpen object als spil in die interactie.

Hoe kan ik met mijn ontwerp op die situatie inspelen? Die vraag vormde het startpunt van het onderzoek dat ik dit semester ben gestart. Binnenkort meer over dit maak- en denkproces.

 

Advertisements
Standard

7 thoughts on “Meishi

  1. Pingback: Kanji, hiragana, katakana | Alleen in Kyoto

  2. Pingback: Zes verschillen | Alleen in Kyoto

  3. An says:

    Dag lieve Marlies,

    Wat een interessant verhaal: goed geschreven. Leuk om op deze wijze meer over je werk en Japan te leren! Dikke kus an

  4. Pingback: Morisawa | Alleen in Kyoto

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s